शिक्षणात स्वभाषेला प्राधान्य देऊन स्वत:ची प्रगती करून घेण्यात गुजरात देशात पहिल्या क्रमांकावर !

महाराष्ट्रातील अनेक थोर विचारवंत, नेते, शिक्षक, पाध्यापक इथे पालकांना इंग्रजी माध्यमाचा सल्ला देत असताना गुजरातने वेगळी वाट धरून मोठे यश मिळवले. 
१० विनान्तारचे विज्ञान शाखेतील उच्चशिक्षण मराठीत नाही, म्हणून १ली ते १० वी इंग्रजी माध्यमाच निवडले पाहिजे असा अशास्त्रीय, घातक सल्ला देणार्यांची संख्या महाराष्ट्रात वाढत असताना गुजरात राज्यातील नेते, कार्यकर्ते, शिक्षक आणि प्राध्यापक शांतपणे विज्ञान, तंत्रज्ञानातील उच्चशिक्षण गुजराती भाषेतून देण्यासाठी अथक परिश्रम करीत होते. या परिश्रमाला आता चांगली फळे आली आहेत.
गुजरात HSC बोर्डाच्या मार्च २०१५ मधील १२ विज्ञान शाखेच्या सर्व विषयांची लेखी परीक्षा १२५३१४ विद्यार्थ्यांनी दिली. त्यातील ८५२१९ विद्यार्थ्यांनी भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, गणित, जीवशास्त्र आणि अन्य २२ ऐच्छिक विषयांची लेखी आणि प्रात्यक्षिक परीक्षा गुजराती भाषेतून दिली. महाराष्ट्रात physics, chemistry, mathematics, biology या इंग्रजी नावांनी ओळखले जाणारे आणि फक्त इंग्रजीतूनच शिकवले जाणारे हे आणि इतर विषय गुजरातमधील शेकडो शाळा, कनिष्ठ महाविद्यालयात दैनंदिन स्वरुपात गुजरातीतून शिकवले जातात. गुजरात HSC बोर्डाने या सर्व विषयांची गुजराती भाषेतील पुस्तके देखील स्वत:हून छापली आहेत. 
११ वी, १२ वी विज्ञान ( महाराष्ट्रातील विद्वानांसाठी विशाखेचे नाव सायन्स नमूद करतो म्हणजे समजेल ) शाखेत हजारो विद्यार्थी गुजराती माध्यमातून शिकू लागल्यावर गुजरात सरकारने पुढील पावले देखील उचलली. गुजरात राज्यातील सर्व अभियांत्रिकी ( मराठी विद्वानांच्या दृष्टीने इंजिनिअरिंग) पदविका अभ्यासक्रमासाठी गुजराती माध्यम उपलब्ध आहे. फ्रेंच, जर्मन लोक जे जे अभ्यासक्रम आपल्या भाषेतून शिकवतात ते सर्व अभ्यासक्रम गुजरातीतून शिकवणे सहज शक्य आहे अशा दुर्दम्य आत्मविश्वासातून गुजरात सरकारने हे हाती घेतलेले काम तडीस नेले. ओषधनिर्माण (मराठी विद्वानांसाठी फार्मसी ) शाखेतील सर्वाधिक उद्योग गुजरातेत असल्याने गुजरात सरकारने हा अभ्यासक्रम गुजराती माध्यमातून शिकवण्याची व्यवस्था केली. सद्य देशातील सर्वात अधिक वैद्यकीय प्रतिनिधी ( मराठी विद्वानांसाठी मेडिकल रिप्रेझेंटेटिवज्) गुजराती माध्यमातून शिक्षण घेतलेले आहेत आणि इंग्रजी शरण मनोवृत्तीच्या असंख्य वैद्यकीय व्यावसायिकांना विविध औषधांची माहिती गुजरातीतून किंवा गुजरातीमिश्रित इंग्रजीतून देत आहेत. या प्रतिनिधीनी आपले बालवाडी ते पदवी / पदविका शिक्षण गुजराती माध्यमातून घेतल्याने त्यांच्या हातून काही भयानक वैद्यकीय चुका झाल्याचे गेल्या २५ वर्षात समोर आलेले नाही. मराठीतून वैद्यकीय, औषध निर्माण क्षेत्रातील शिक्षांचा विचार मांडला की अंगावर नाग चढल्यासारखे भयभीत होणारे मराठी विद्वान यातून काही बोध नक्की घेतील अशी मला खात्री आहे.
वरील अनेक विषय इंग्रजीतून शिकताना असंख्य विद्यार्थ्यांना केवळ पाठांतराचाच आधार घ्यावा लागतो पण तेच विद्यार्थी तेच विषय आणि तोच आशय गुजरातीतून शिकल्यास फारसे पाठांतर न करता विषय सखोल समजतात हा अनुभव आणि त्या दिशेने संशोधन झाल्याने गुजरातने प्रगतीचा मार्ग धरला.
महाराष्ट्रालाही हे शक्य आहे. इथे १९७७ पासून physics, chemistry, mathematics, biology या विषयांच्या प्रश्नपत्रिका महाराष्ट्र HSC बो बोर्ड मराठीतून काढते फक्त महाराष्ट्रातील अतिरेकी इंग्रजीप्रेमी शिक्षक, प्राध्यापकांनी ही माहिती चक्क ३८ वर्षे आपापल्या विद्यार्थ्यांना सांगितली नाही, इतकेच ! गावोगावच्या महान मराठी शिक्षक, प्राध्यापक, पदवीधर, सुशिक्षित, अशिक्षित, साक्षर, निरक्षर अशा सर्वांनी आता ३८ वर्षांनंतर तरी ही माहिती सर्वत्र पोचवावी, हे आवाहन !
आपल्याकडेही मराठी विद्यार्थ्यांनी physics, chemistry, mathematics, biology विषयांचा अभ्यास इंग्रजीतून करताना त्याच विषयांच्या मराठी पुस्तकातून याच विषयांची एक उजळणी केली तर केवळ पोपटपंची न करता प्रत्यक्ष विषयाचे ज्ञान उपयोगात आणणारे विज्ञान पदवीधर महाराष्ट्रात वाढतील. 
- अनिल गोरे, मराठीकाका