काही जिद्दी पुणेकरांचे अभिनंदन !

महाराष्ट्र आणि महाराष्ट्राबाहेर मिळून भारतात एकूण ३० कोटीहून अधिक मराठी भाषक आहेत. या सर्वांनी मराठी माध्यमातून शिकण्याचा निर्धार केला पाहिजे. कमी अक्षराचे जोडाक्षर नसलेले सुटसुटीत शब्द, कमी शब्दांची लहान वाक्ये, वाक्यातील शब्द बरेचसे मागेपुढे केले म्हणजे शब्द्क्रमाबाबत फार जागरुकता बाळगली नाही तरी वाक्याचा अर्थ आणि अर्थछटा कायम राहील अशा लवचीक वाक्याराचानेला पूरक व्याकरणाचे नियम, दुसऱ्या भाषेतील शब्दांसाठी पूर्वपरिचित मराठी शब्दांच्या जोडणीतून कार्यकारणभावाच्या आधारे नवे मराठी प्रतिशब्द निर्माण करण्याची उज्ज्वल परंपरा. ही मराठीची जगावेगळी वैशिष्ट्ये आहेत. मानवी जीवनातील शिक्षण, प्रशिक्षण, प्रशासन, संवाद, संज्ञापन, प्रचार, प्रसार, अहवाल, करार, कलायुक्त सादरीकरण, व्यापारी नोंदी, पावत्या, माहितीपत्रके, व्यवहार चिठ्ठ्या या आणि अशा असंख्य उद्देशासाठी मराठी ही जगातील सर्वोत्तम भाषा ठरू शकेल. मराठीच्या या गुणांमुळे मराठीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करणारे पुणे शहर महाराष्ट्रात आणि देशात शिक्षणाबाबत एकेकाळी आघाडीवर होते.
महाराष्ट्रातील इतर जिल्हे शिक्षणात मागे आणि पुणे सर्वात पुढे ही विषमता दूर करून पुण्याची स्थिती बदलण्याचे काही पुणेकरांनी केलेले प्रयत्न आता यशस्वी झालेले आढळतात. चिकाटीने प्रयत्न करणाऱ्या अशा काही जिद्दी पुणेकरांचे अभिनंदन !
इंग्लंड आणि पुणे या जगातील केवळ दोन भागात अनेकांनी वरील सर्व व्यवहारासाठी अधिकाधिक प्रमाणात इंग्रजीचा वापर सुरु केला असा इतिहास आहे. सर्व मानवी व्यवहारासाठी इंग्रजीपेक्षा उपयुक्त आणि वापरसुलभ अशा जर्मन आणि फ्रेंच, लाटिन या भाषा पूर्वीपासून वापरत होत्या. कालांतराने सध्याच्या इंग्लंड भागातील समुद्री चोरांनी स्वत:चे सांकेतिक शब्द निर्माण करून त्याचा एक प्राथमिक संग्रह केला.. हा संग्रह म्हणजे इंग्रजीच्या जडणघडणीची सुरुवात मानावी लागेल. या चोरांचा दबदबा वाढून त्यांनी पहिली बायबल शिकवणारी इंग्रजी माध्यम शाळा इंग्लंडमध्ये इं १७१० मध्ये सुरु केली. १८६० नंतर इंग्लंडचे अधिकाधिक इंग्रजीकरण झाले, शिक्षणापासून दूर असलेली इंग्रजी शिक्षणाचे प्रमुख माध्यम बनली तेव्हापासून शिक्षणक्षेत्रात इंग्लंडची जी वाताहत सुरु झाली ती अट रसातळाला जाऊन पोचली आहे.
इंग्रजी माध्यमाचे हे संकट पुण्याने बराच काळ दूर ठेवले होते पण अनेक जणांनी अनेकदा खोट्या नाट्या अफवा पसरवल्याने पुण्यात देखील १९९० नंतर इंग्रजी माध्यम अशी पाटी लावलेल्या शाळा वाढू लागल्या, ज्यातील अनेक शाळा NON TEACHING EDUCATIONAL INSTITUTE या प्रतिष्ठेच्या पुरस्कारास पात्र आहेत. राज्यपातळीवरील कोणत्याही परीक्षेत १९९० पूर्वी पहिल्या शंभर यशस्वी उमेदवारांत ९० हून अधिक विद्यार्थी पुण्याचे असायचे. एकट्या पुण्याचेच विद्यार्थी राज्यातील इतर विद्यार्थ्यांपेक्षा पुढे असणे ही अतिशय विषमतेची स्थिती होती. इंग्रजी माध्यमाचा जोर वाढल्यावर इंग्रजी माध्यम शाळांनी कौशल्याने आणि तडफदारपणे ही विषमतेची स्थिती बदलली. आता महाराष्ट्र राज्यपातळीवरील अनेक परीक्षांत यशस्वी झालेल्यां पहिल्या शंभर विद्यार्थ्यांत पुण्यातील एकही विद्यार्थी नसतो. १९९० पूर्वी शिक्षणाबाबत राज्यांत आणि देशात पहिल्या क्रमांकावर असलेल्या पुणे शहराची परिस्थिती इंग्रजी माध्यम शाळांनी कुशलतेने बदलून दाखवली आहे. इंग्रजी माध्यम शाळांची संख्या महाराष्ट्रात पुण्यात सर्वाधिक आहे आणि या शाळांच्या प्रभावी कामगिरीमुळे आता पुण्याने महाराष्ट्रातील ३५ जिल्ह्यांत वरून २९ व्या क्रमांकावर झेप घेतली आहे.
प्रवेश अर्ज मिळण्याच्या आदल्या रात्रभर जागून इंग्रजी माध्यम शाळेच्या प्रवेशद्वारावर उभे राहून अर्ज मिळवणे, कर्ज काढून शुल्क भरणे, मराठी बोलल्यास दंड, मारहाण अशा सर्व दिव्यातून पार पडल्यावर आपापल्या मुलामुलींना परीक्षेत कमी गुण, ११ वी च्या प्रवेशासाठी गुणवत्ता कमी पडल्याने मोठी देणगी देणे अशी अचाट दिव्ये करून कृतकृत्य झालेल्या अनेक पालकांनी पुण्याला वरून पहिल्या क्रमांकापासून वरून २९ व्या क्रमांकावर झेप घेण्यासाठी आपले तन, मन, धन पणाला लावून अथक प्रयत्न केले म्हणूनच आज पुणे अशी जबरदस्त झेप घेऊ शकले आहे. सर्वोत्तम स्थितीतून २९ व्या क्रमाकावर येणे हे सहजासहजी शक्य नसते तरीही अशी झेप घेण्यासाठी पुणे शहरातील ज्या पालकांनी हातभार लावला त्यांचा एक सत्कार सोहोळा व्यायला हवा. राज्यातील ३५ जिल्ह्यात सध्या असलेल्या वरून २९ व्या क्रमांकावरून आणखी प्रगती करीत वरून ३५ वा क्रमांक गाठण्यासाठी नवतरुण पालकांनी आणखी काय काय प्रयत्न केले पाहिजेत, इंग्रजीच्या गुलामीचे नवनवे मार्ग कसे शोधता येईल याबाबत अशा जुन्या पिढीतील यशस्वी पालकांनी समाजाला मार्गदर्शन केले पाहिजे.
अशा सत्कारासाठी पात्र व्यक्तींची नावे कृपया मला कळवावीत, हे आवाहन ! - अनिल गोरे, मराठीकाका